کنایه یعنی چه

در ادبیات، کنایه به واژه یا جمله‌ای گفته می‌شود که علاوه بر معنای ظاهری خود، معنای دیگری را هم می‌رساند و منظور اصلی گوینده همان معنای دوم است. مثلاً «کاسه‌سیاه» کنایه از آدم خسیس است و «دست و دل باز» کنایه از سخاوتمند.

کنایه یکی از آرایه‌های ادبی مهم در شعر و نثر فارسی است و باعث زیبایی و ایجاز کلام می‌شود. در گفتار روزمره هم «کنایه زدن» یا «تیکه انداختن» یعنی حرفی را غیرمستقیم و با نیش و طعنه به کسی گفتن، بدون آنکه صریح بیان شود. مثلاً کسی که دیر رسیده، با جملهٔ «چه زود اومدی!» مورد کنایه قرار می‌گیرد.

مثال: «"سرش به تنش نمی‌ارزد" کنایه از بی‌ارزش بودن است.»

مثال: «همش بهم کنایه می‌زنه، رک حرفش رو نمی‌زنه.»

واژه‌های «طعنه»، «نیش»، تیکه و «گوشه و کنایه» در کاربرد روزمره معنای نزدیکی دارند.