# الیگارشی یعنی چه؟

- نشانی: https://yaniche.ir/items/1855/%D8%A7%D9%84%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C
- آخرین به‌روزرسانی: 2026-10-23

**الیگارشی** (به انگلیسی: *Oligarchy*) یعنی **حکومت گروهی اندک**؛ نظامی که توش قدرت سیاسی و اقتصادی در دست **چند نفر یا یه گروه کوچیک** از ثروتمندها، خانواده‌های بانفوذ، نظامی‌ها یا صاحبان شرکت‌های بزرگه، و بقیه‌ی مردم نقش واقعی در تصمیم‌گیری ندارن. به هر کدوم از اعضای این گروه هم **الیگارش** میگن. 🏛️

### ریشه‌ی کلمه‌ی الیگارشی

این واژه از یونانی باستان اومده و از دو بخش ساخته شده: *oligos* به معنی **«اندک، کم»** و *arkhein* به معنی **«فرمانروایی کردن»**. پس الیگارشی یعنی «فرمانروایی اندک‌شماران». در فارسی گاهی «اولیگارشی» هم نوشته میشه.

### الیگارشی از نگاه ارسطو

ارسطو حکومت‌ها رو بر اساس تعداد حاکمان و هدفشون دسته‌بندی می‌کرد. از نظر اون، اگه گروه کوچیکی به نفع همه حکومت کنن، اسمش **آریستوکراسی** (حکومت برگزیدگان) هست، ولی اگه همون گروه فقط به نفع خودشون و ثروتمندها حکومت کنن، میشه **الیگارشی**؛ یعنی شکل فاسد آریستوکراسی.

### الیگارش‌های روسیه

این اصطلاح در دهه‌ی ۱۹۹۰ میلادی با **الیگارش‌های روسیه** خیلی معروف شد: تاجرهایی که بعد از فروپاشی شوروی و خصوصی‌سازی شرکت‌های دولتی، ثروت‌های عظیم به دست آوردن و نفوذ زیادی در سیاست پیدا کردن. امروزه هم وقتی رسانه‌ها از «الیگارش» حرف می‌زنن، معمولاً منظورشون همین میلیاردرهای بانفوذه.

### قانون آهنین الیگارشی

جامعه‌شناس آلمانی، **روبرت میخلز**، در اوایل قرن بیستم نظریه‌ای مطرح کرد به اسم **«قانون آهنین الیگارشی»**. طبق این نظریه، هر سازمان بزرگی، حتی حزب‌هایی که ادعای [دموکراسی](https://yaniche.ir/items/1074/دموکراسی) دارن، بالاخره به دست یه گروه کوچیک از رهبرها اداره میشه.

### فرق الیگارشی با حکومت‌های دیگه

- **دموکراسی:** قدرت دست اکثریت مردمه.
- **مونارشی (پادشاهی):** قدرت دست یه نفره.
- **الیگارشی:** قدرت دست یه گروه کوچیکه.
- **پلوتوکراسی:** نوعی الیگارشی که توش حاکمان دقیقاً ثروتمندها هستن.
- **[تکنوکراسی](https://yaniche.ir/items/1835/تکنوکرات):** قدرت دست متخصص‌ها و فن‌سالارهاست.

### مثال

- «با اینکه انتخابات برگزار میشه، در عمل یه الیگارشی کشور رو اداره می‌کنه.»
- «چند تا خانواده‌ی ثروتمند کل بازار رو قبضه کردن؛ این یعنی الیگارشی اقتصادی.»

پس الیگارشی یعنی **حکومت و نفوذ یه گروه کوچیک بر کل جامعه**، معمولاً به نفع خودشون، نه مردم.